To ja zacytuje z książki o jezdowyje sobakach :
"W poszukiwaniu przodka północnych psów zaprzęgowych prowadzone były badania z zakresu anatomii porównawczej, polegającej na analizie budowy szkieletu, a zwłaszcza czaszki. Wielu uczonych jest zgodnych co do tego, iż psy zaprzęgowe zaliczyć należy do tzw. typu „wilkopodobnego”. Wiele bowiem cech budowy czaszki psów zaprzęgowych wykazuje podobieństwo z budową czaszki wilka w znacznie większym stopniu niż u innych ras psów.
Z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że bezpośrednim przodkiem psów zaprzęgowych jest kopalna forma domowego Canis familaris inostrancewi typus, którego szczątki po raz pierwszy odkryto w rejonie jeziora Ładoga. Jego przodkiem z kolei był prawdopodobnie północny wilk.
Rosjanie wymieniają nastepujące lokalne rasy psów zaprzęgowych, użytkowane na Dalekiej Północy : kamczackie, amurskie, anadyrskie, czukockie, jakuckie czyli kołymskie jenisejskie jezdowyje sobaki.
Rasy te tylko nieznacznie różnią się od siebie i – prawdę powiedziawszy – bardzo przypominają syberyjskie husky starego typu. Podczas kiedy siberian husky kształtowany był w Ameryce przez kynologów – a więc pod względem cech estetycznych, a nie użytkowych – „jezdowyje sobaki” podobnie, jak alaskan husky na kontynencie amerykańskim, pozostały wyłącznie psami użytkowymi, ciężko pracującymi na Dalekiej Północy.
Opisując psy zaprzęgowe Kołymi i Czukotki Amundsen zauważył : Mało różnią się one od psów grenlandzkich, są tylko bardziej długonogie.
Cecha ta jest niewątpliwie związana z głębokością pokrywy śnieżnej bardzo sypkiego śniegu na Kołymie niż na Grenlandii.
Znaczne podobieństwa pomiędzy lokalnymi rasami psów zaprzęgowych spowodowały, iż w okresie „jedynie słusznej ideologii” w literaturze radzieckiej wszystkie te psy opisywane są jako „północno-wschodni pies zaprzęgowy ZSSR”.
„Jezdowyje sobaki” opisywane są jako psy mocnej budowy, o cechach przypominawszych wilka. Psy większe i masywniejsze od suk, z wyraźną „grzywą” dłuższych włosów na kłębie. Suki nieco mniejsze, bardziej cienko kostne. Wysokość w kłębie 55-65 cm, masa ciała 30-45 kg. Skośna długość tułowia (mierzona od stawu barkowego do guzów kulszowych) jest większa niż wysokość w kłębie.
Psy typu średnio szybkiego pracują głównie w kłusie i w proporcjach są dość długie; psy typu szybkiego pracują głównie w galopie, zaś format ich ciała jest bardziej zbliżony do kwadratu (długość tułowia jest mniejsza niż u „kłusaków”). Dla tych psów zaprzęgowych charakterystyczne jest silne rozwinięcie muskulatury i szkieletu przedniej partii ciała : piersi, kłębu i przednich kończyn – co wiąże się ze znacznym obciążeniem tych właśnie części ciała, przyjmujących główny, przenoszony przez liny i uprząż, ciężar ciągniętych sań.
Podobną budowę prezentują wszystkie ciężko pracujące psy zaprzęgowe, wyraźnie widoczne jest to np. u linii alaskan malamutów, wyspecjalizowanych w próbach uciągu.
W literaturze popularnej używane jest często określenie „łajka zaprzęgowa”. Badacze rosyjscy podkreślają, iż nie jest to prawidłowe : łajki bowiem to psy głównie myśliwskie, użytkowane przez ludy trudniące się łowiectwem w lasach rosyjskiej, europejskiej Północy, Syberii, Dalekiej Północy. Zadaniem łajki jest wyszukanie, wytropienie i oszczekiwanie zwierzyny, którą stara się ona utrzymać w miejscu (na ziemi, na skale czy na ziemi) szczekając i obiegając ją. W ten sposób łajka daje znać myśliwemu, gdzie znajduje się zwierzyna i koncentruje uwagę osaczonego zwierzęcia na sobie, co ułatwia myśliwemu podchodzenie.
